Wszyscy - zakładam - znamy biblijną opowieść o Adamie i Ewie. Nawet jeśli nie jesteśmy zbyt religijni - bo przecież nie musimy wcale być! - to elementarna znajomość judaizmu i chrześcijaństwa, treści biblijnych, jest bardzo ważna. To są fundamenty naszej kultury - czy nam się to podoba, czy też nie. Nie musimy wierzyć, że jest Bóg, który stworzył Adama i Ewę - ale każdy z nas powinien znać tą opowieść, choćby właśnie jako opowieść, mitologię - tak samo, jak mitologię grecką i rzymską. Tak, powinniśmy znać też mitologię własną, słowiańską i polską - co już jest, niestety, ogromnie problematyczne, i jest dobrym tematem na osobny wpis, osobistą refleksję. Wierzyć lub nie, ale znać należy i już! :) Ale wróćmy do Adasia i Ewki... ;)
Osobiście bardzo lubię tą biblijną opowieść - i od strony religijnej, duchowej - filozoficznej, i od strony etnograficznej, także czysto bajarskiej. Ma w sobie wiele interesujących treści nie tylko religijnych, ale i czysto kulturowych, i jest na pewno ogromnie inspirująca. Wiele inspiracji z niej czerpali także twórcy ludowi. Pojawia się i w ludowym malarstwie, i w rzeźbie, i w bajarstwie. Jest wiele bajęd - jeśli nie baśni, to przynajmniej "anegdot bajarskich" - z Adamem i Ewą w rolach głównych. Także i u nas w Polsce. Bardzo często odbiegają one bardzo, bardzo daleko od biblijnego wzorca - nawet w satyrę ludową i... "sprośność!". Taką właśnie opowiastkę znalazłem, gdy tylko otworzyłem książkę "Erotic folktales from Norway" - zbiór tradycyjnych (!) opowieści ludowych pod redakcją Simona Hughesa.
"Pewnego razu, gdy Ewa uprała trochę ubrań, nie miała ich na czym powiesić.
- Mam tyczkę - powiedział Adam, ale była ona podparta tylko na jednym końcu. Musiałby to gdzieś wetknąć.
- Tak, mam dziurę - powiedziała Ewa.
Więc Adam wsunął tam koniec tyczki. Ale kiedy to robił, nadleciała osa i użądliła go w tyłek. Skoczył tak, że tyczka wbiła się głęboko w dziurę.
- To jest dobre, musimy to robić częściej - powiedziała Ewa."
Tą prostą - prostacką? być może - historyjkę spisał Knut Nauthella w rejonie Austevoll, Hordaland. Jest to obszar ponad sześciuset wysp, wysepek i skał u zachodnich brzegów Norwegii, nad Morzem Północnym, niedaleko Bergen. Okolica słynie z pięknych krajobrazów, spokoju i rybołówstwa, które od wieków jest głównym źródłem utrzymania lokalnej społeczności. Folklor... Nie mogę się wypowiedzieć, bo dopiero poznaję od tej strony Skandynawię. Ale zapewne ciekawy, jak cala północ, i równie naturalny i może surowy.
Opowiastka... tak daleka od biblijnej, jak to tylko możliwe. Zbereźna? Być może... Ciekawa? Tak, na pewno! To doskonały przykład frywolnego - może "knajackiego", prymitywnego - ludowego humoru. Natrafiłem na nią tak "na chybił - trafił" otwierając nowozakupioną książkę i... omal się nie zakrztusiłem z wrażenia! ;) Chociaż... Tak, uzmysłowiłem sobie, że gdzieś już tą - lub podobną - historyjkę czytałem, ale... gdzie? Być może gdzieś z naszego Pomorza? Bo przecież Bałtyk, nasze morze, nie tylko oddziela nas od Skandynawii, ale także... łączy, i przepływ nie tylko towarów, ale także i kultury, "dziedzictwa niematerialnego" był zawsze swobodny i da się także w folklorze np. Kaszub zauważyć wpływy nordyckie. Jednego raczej jestem pewien - wątpię, bym natrafił na nią w zbiorach Bernarda Sychty, jednego z kluczowych folklorystów kaszubskich, jako że ten był... księdzem. ;)
Opowieść bezecna z pewnością. Humor... może i "prostacki", ale dla kogoś o zainteresowaniach m.in. etnograficznych, jak ja, jednak niezwykle interesujący i... nie pozbawiony pewnej finezyjności. Zbliżenie seksualne opowiedziane dosadnie, ale nie wprost. Zresztą tak pewnie i trzeba było, gdyż bajano sobie pewnie w kręgu rodziny, społeczności lokalnej, a i wówczas wiedziano, że nie wszystko - nie każdy żart i nie każda bajęda - nadają się dla dzieci. Dzieci więc pewnie i słuchały, ale... czy mogły z tego coś zrozumieć? "Zrozumiesz, kiedy dorośniesz" - być może nieraz "tłumaczyli" im starsi. ;) Oczywiście we wspomnianej książce są także znacznie bardziej "zaawansowane" literacko formy.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz