Wrota świątyni

Myślicie może, że największym herosem w dziejach był grecki Herakles, nazwany przez Rzymian - którzy przywłaszczyli sobie grecką mitologię - Herkulesem? To prawda, że znakomicie sobie poradził ze swymi dwunastoma nadzwyczaj trudnymi, wręcz niewykonalnymi nawet, pracami. Ale myślicie, że to on dokonał największych, najbardziej niezwykłych i spektakularnych czynów?

A czy wyłowił on swą wędką liczne wyspy z dna oceanu? Nie!
A podniósł na własnych ramionach sklepienie niebieskie z ziemi i podźwignął je tak wysoko, jak jest aż po nasze czasy; aż ponad szczyty najwyższych gór? Też nie!
A może spętał słońce linami, by nie przebiegało tak szybko po niebie i by ludzie mieli dłużej dzień i światło, by wykonać wszystkie swe prace a ziemia by dawała należyte plony? Cholera, także nie!
A czy pokonał boga wulkanów i trzęsień ziemi, władcę ognia i dał ludziom ogień, by mieli na czym piec i gotować pożywienie? No w życiu! Ok, to przynajmniej załatwił im Prometeusz, lecz podstępnie, bez walki. ;)

Niechże więc się schowa ten cały Herkules!

Maui! Tylko Maui!

"Cywilizacja europejska" opiera się w znacznej mierze na kulturze starożytnej Grecji i Rzymu. Z tego też powodu w szkołach poznajemy także grecko-rzymski "Panteon" i mitologię. Niestety, nie uczy się równie wiele o naszych rodzimych bogach i tradycjach. Nie poznajemy także zbytnio innych mitologii świata, a może dobrze by było, byśmy mieli chociaż cząstkowe poznanie, świadomość bogactwa różnych kultur, także tych bardzo egzotycznych. Ot, Polinezja. Na lekcjach geografii uczymy się w szkole o Pacyfiku i wyspach na nim leżących, trochę o ich historii, ale nic ponad to. A szkoda...

Wspominałem już, że Polinezja fascynuje mnie od dawna. Niestety, poznałem ją tylko z książek - jak "Tahiti najpiękniejsza" Aleksanda Godlewskiego, "Dzień dobry Tahiti" Wojciecha Dworczyka, "Polinezyjski pasat" Sverre Holmsena... Mogę z pamięci powiedzieć nieco o geografii, zwłaszcza Polinezji Francuskiej - np. że Tahiti dzieli się na Tahiti Nui - "Tahiti Wielką" - i Tahiti Iti - "Tahiti Małą", jej najwyższym szczytem jest góra Orohena, zaś sąsiednia wyspa to Moorea... Niestety, książki są dla mnie jedynym źródłem poznania, bo sam nigdy nie miałem sposobności wypuścić się w tak daleką podróż, chociaż o niej marzyłem. Poznawałem z nich nie tylko geografię, ale także historię i kulturę, i życie na wyspach - wszystko, co za godne ukazania uznali podróżnicy. Oczywiście to ledwie wycinki i obrazy "czyimiś oczami", ale zawsze pobudzały także moją wyobraźnię. Przynajmniej w niej mogłem swobodnie odbywać tak dalekie wędrówki! Ja w ogóle wychowywałem się na książkach, zawsze dużo czytałem i są one moim skarbem po dziś dzień.

I takie "książkowe podróże: wciąż sprawiają mi ogromną przyjemność.  I  teraz z przyjemnością wędruję sobie przez calutki Pacyfik w towarzystwie Maui Tiki-Tiki, figlarnego, może nieco tajemniczego i dzikiego pół-boga, o którym wspomnienia - w formie mitów i legend - zachowały się na niezliczonych wyspach tego ogromnego oceanu. "Żegluję" sobie przez przestrzeń i czas - od Nowej Zelandii po brzegi Ameryki i Hawaje. Także w głąb ziemi, do mitycznej krainy Avaiki / Havaiki, "matecznika" Polinezyjczyków. Nie jest to pierwsza moja taka podróż w kulturę i mitologię polinezyjską, ale pierwsze tak naprawdę głębokie poznanie jednego konkretnego bohatera tej mitologii. A to wszystko na kartach znakomitej książki "Maui, półbóg oceanów - legendy polinezyjskie", której autorem jest William Drake Westervelt (1849 - 1939), znakomity badacz kultury polinezyjskiej. Właśnie ukazała się on po polsku nakładem poznańskiego wydawnictwa Replika. 

Jest to podróż nadzwyczaj dla mnie przyjemna, bardzo egzotyczna pod każdym względem. Polinezja bowiem jest odległa i geograficznie, i kulturowo. To zupełnie inne wierzenia, odmienna mitologia i sposób postrzegania świata. Jest to także kompletnie inna narracja, i autor musiał z pewnością wykonać ogromną pracę, by dostosować polinezyjskie opowieści  do naszej europejskiej percepcji.

 

Kociewskie książki na moją półkę

Mało co mnie ekscytuje tak jak nowe książki - zwłaszcza te związane z moimi bajarskimi pasjami. :) Dzisiaj więc był... bardzo dobry dzień. Dotarły bowiem do mnie trzy wspaniałe książki z pomorskiej księgarni Czec.pl.

Czy słyszeliście kiedyś nazwę "Kociewie"? Wiecie, gdzie ono leży... Być może nie. Sam bym pewnie nie wiedział, gdybym przed laty nie zaczął jeździć do Osieka (powiat starogardzi) na festiwale muzyki gospel, niestety już od lat się nie odbywające. O Osieku wiedziałem, jadąc tam, jedynie to, że leży w Borach Tucholskich. Nazwę "Kociewie" poznałem dopiero na miejscu. A jak już tam byłem raz czy drugi, to polubiłem i samą wioskę, i okolicę - polubiłem Kociewie i Kociewiaków. Zainteresowałem się tym niewielkim regionem, jego tradycjami i kulturą.

Niestety, dawno nie miałem okazji być na Kociewiu. Teraz się tam wybieramy na kilka dni - szczyt "sezonu grzybowego", ale my tylko po "oddech" - więc się zaopatrzyłem "na drogę". Chociaż mam już inne książki kociewskie, to jednak... ksionszkuf nigdy dosyć! ;) Zawsze, z każdą kolejną książką, poznaje się coś nowego, jakąś nieznaną jeszcze opowieść. :)

Książki idą w świat - baśnie przychodzą do nas. :)

Niejednokrotnie już pisałem - także tutaj - o tym, jak pozyskuję środki na swe pasje bajarskie i realizację przedsięwzięć teatrzykowych, głównie tych adresowanych do dzieci. To mnie szczególnie leży na sercu - by sprawiać dzieciakom przyjemność, jednocześnie wprowadzając je w świat baśni i książki, aktywnie wspierać i promować czytelnictwo. Sam teatr ilustracji kamishibai jest swoistą "książką" do wspólnego czytania! Stąd też zrodziła się w mej głowie myśl, by właśnie za pomocą książek także pozyskiwać środki na ten cel. Ogłaszam się z tym i zachęcam, jak mogę - z lepszym czy gorszym skutkiem. 

Od czasu do czasu wychodzą "na nóżkach" moich lub kuriera mniejsze czy większe paczki, mniej bądź bardziej "na bieżąco". Trochę środków udało się już w ten sposób uzbierać i zainwestować w dobry cel. :) Bardzo wiele książek się też zgromadziło - w dwóch różnych miejscach - czekając na masowy odbiór. czekały długo, ale się doczekały. Umawiam właśnie handlarza z bardzo fajnego antykwariatu z okolic Płocka, w którym nieraz fajne rzeczy kupowałem przez Allegro - Merlin 84, który ma bogatą ofertę i naprawdę wiele bardzo ciekawych pozycji, i który mogę naprawdę z czystym sercem polecić. :) Tak więc niebawem odzyskamy w domu nieco przestrzeni, ;) książki pójdą w szeroki świat szukać nowych czytelników a my będziemy mieli znów na jakieś bajarskie potrzeby. :)

Oczywiście to nie koniec. W dalszym ciągu zbieram kolejne książki, by i je obrócić potem na baśnie i robienie dobrych i fajnych rzeczy. Umawiam się właśnie nie tylko z antykwariuszem, ale także z jedną z okolicznych gmin, gdzie spotkamy się z dzieciakami na bajaniu właśnie w zamian za książki.

Jestem osobą z niepełnosprawnością. Nasz bajarski teatrzyk jest dla mnie także doskonałą formą aktywizacji, terapii zajęciowej. Także często podkreślam, że... no, ubodzy z nas bajarze! I w znacznej mierze zależymy od ofiarności innych - którzy nas wspierają groszem, np. przez Pomagam.pl lub na inne możliwe sposoby, np. właśnie przekazując nam zbędne książki. Najłatwiej, jak z okolic Gniezna czy Środy Wielkopolskiej - bo możliwy wtenczas jest odbiór osobisty. Z innych miejsc - no to już jakieś wyzwanie. ;) Ale każde wsparcie się dla nas bardzo, bardzo liczy i za każde jesteśmy wdzięczni! Dla mnie osobiście znakomitymi "warsztatami terapii zajęciowej" jest też sama praca z pozyskanymi książkami - segregacja, wycena, wysyłka, itp. Więc jest to pomoc wprost BEZCENNA!

Moje trzy pytania

Zawsze podkreślam, że chociaż ciekawi mnie cały świat i kultura ludów ziemi, i chętnie czytam baśnie i legendy z całego świata - ot, na przykład aktualnie zagłębiam się w mitologię dalekiej i egzotycznej Polinezji, w opowieści o wielkim pół-bogu Maui - to jednak najbliższe mi jest to, co słowiańskie i polskie. Wiadomo, ze my w Gnieźnie żyjemy w samym sercu Polski! I jesteśmy z tego bardzo dumni, że tu ono bije najmocniej, że tu są nasze korzenie, że właśnie tu przybył nasz Wielki Ojciec Narodu, książę Lech. To my mamy ten "mit założycielski", którego nikt nie śmie nam odebrać.

Bardzo ważne są dla mnie - także w sztuce bajarskiej - trzy podstawowe pytania:

SKĄD POCHODZIMY?

KIM JESTEŚMY?

DOKĄD ZMIERZAMY?

Skąd pochodzimy? Odpowiedź na nie wcale nie jest prosta. My - Słowianie - uchodzimy za lud dość tajemniczy, choćby dlatego, że trudno było jednoznacznie ustalić nasze pochodzenie. Zwykle wskazuje się gdzieś na rejony nad Dniestrem i Dnieprem (dzisiejsza Ukraina). Kronika Wielkopolska, spisana w drugiej połowie XIII wieku - podaje nam legendę o Lechu i Czechu (Rus pojawia się dopiero w późniejszych wersjach!), przybyłych z Panonii, leżącej na Bałkanach, ale... w tym akurat legendzie ufać nie należy, gdyż autor kroniki wyraźnie próbował przydać nam znaczenia, powiązując z terenami Cesarstwa Rzymskiego. Teorii o pochodzeniu Słowian jest kilka - ale raczej to właśnie nasi bracia Ukraińcy trwają "u źródeł" Słowiańszczyzny - może potrójnie: geograficznie, kulturowo i językowo.

Kim jesteśmy? To jest równie ciekawe pytanie i... tak samo tajemnica. Identyfikujemy się jako Polacy i Słowianie. Ale kim jesteśmy tak naprawdę? Niemałe poruszenie wywołała przed laty teoria, że Mieszko I mógł być... z pochodzenia Wikingiem. Tym bardziej, że także legendarny Ruryk, protoplasta rodu Rurykowiczów, którzy położyli podwaliny pod Ruś - dzisiejszą Ukrainę - był, jak się przyjmuje Waregiem, rodem z Jutlandii (dzisiejsza Dania), a więc Wikingiem. Ta teoria dość mocno "wywraca do góry nogami" nasze dzieje ojczyste, także "dzieje bajeczne". Czy to rzeczywiście Wikingowie stworzyli Polskę? W każdym razie na pewno żyli tutaj. Nie byli tylko "przejazdem" czy najazdem, bo nie byli tylko rabusiami - chociaż tak się najbardziej kojarzą, ale także po prostu żeglarzami, handlarzami i wojskiem zaciężnym. Wiemy, że Mieszko miał drużynę Waregów, a być może i żeglarzy - i stąd może koncepcja, że "otaczał się swoimi"? Ot, zagadka.