Wszelki duch...

Żyjemy w XXI wieku i mamy się za tak mądrych i rozwiniętych, że nie wierzymy w "stare zabobony", niekiedy śmiejemy się z nich, a gdy spotykamy kogoś, kto w nie wierzy, widzimy w nim głupca, ciemniaka. Ot, gdy ktoś opowiada na przykład o duchach, gotowi jesteśmy postukać się palcem w głowę. Prawda? A jednak wciąż tkwią gdzieś w nas dawne zabobony, a przynajmniej ich ślady. Niekiedy na przykład wypowiadamy słowa czy zdania, których źródła i znaczenia nie znamy. Ot, czasem gdy ktoś nas zaskoczy, pojawiając się niespodzianie, wypowiadamy słowa: "Wszelki duch Pana Boga chwali!", szak nie? To doskonały przykład tego, o czym mówię, ślad zabobonnej wiary!

Wiara w duchy była powszechna jeszcze w początkach XX wieku, silna w wieku XIX. Lękano się każdej zjawy, ale też wierzono, że duchy bywają różne, złe i dobre, a często i takie, które włóczą się po świecie po śmierci, zamiast "ulecieć" z niego w "zaświaty". Oczywiście największy strach wzbudzały te złe, straszące i potencjalnie bardzo groźne. Ale... jak już spotkało się ducha, to jak na szybko rozeznać, jaki on jest? Otóż właśnie należało wypowiedzieć słowa: "Wszelki duch Pana Boga chwali!" Gdy zaś zjawa odpowiedziała: "I ja go chwalę!", można było odetchnąć i otrzeć pot z czoła, i spokojnie odmówić modlitwę za duszę chrześcijańską. 

Bo też wierzono także, że właśnie modlitwy żywych tym "duchom pokutującym" trzeba. Są romantyczne, choć mroczne bajędy o tym - zachowane choćby na Kaszubach. Niekiedy ludzie wchodzili też głębiej w interakcje z takim duchem, bardziej zatroskani o jego los, dopytując się, czemuż to się snuje po świecie i czego pragnie. Znacznie gorzej było, gdy duch nie odpowiadał - wówczas naprawdę należało się bać i brać nogi za pas - byle prędzej i dalej od tego miejsca! A modlitwa? Owszem, ta nigdy nie zaszkodziła, ale wtenczas modlono się raczej przede wszystkim o siebie samego i własne bezpieczeństwo.

Zwrot ten był być może też sam w sobie elementem swoistej "magii ochronnej", wywodzącej się jeszcze ze "starej wiary" a zmieszanej z chrześcijaństwem. Być może odniesieniem do Boga zarówno próbowano rozeznać ducha, jak i uspokoić samego siebie, roztoczyć wokół siebie jakby "barierę ochronną" wiary, w Bogu, w jego "imieniu" widząc tarczę dla siebie? Wiara i magia dla prostego ludu "stapiała się" w jedno - stare zabobony i elementy "starej wiary" nigdy nie zostały wyplenione, i przenikały do chrześcijaństwa, stając się nawet niekiedy częścią wiary i zwyczajów chrześcijańskich, głównie w obrębie tzw. "pobożności ludowej".

Czy wiara w duchy jest naiwnością? Może tak, może nie. Ja... wierzę w duchy! Choćby na czas dobrej o nich opowieści - bo wiara ta, taka choćby na chwilę, pozwala jej lepiej doświadczyć, głębiej ją przeżyć. Wierzę w duchy, bo... kocham je i opowieści o nich! Ot co... :)